Spalkje achter je tanden: wat als het loszit?

Spalkje achter je tanden na een beugel

Wanneer je beugel eruit mag, begint de retentiefase van de behandeling. Een spalkje is een dunne draad die achter bepaalde tanden wordt vastgeplakt en helpt om deze tanden zoveel mogelijk in hun bereikte positie te houden. Omdat tanden ook na een orthodontische behandeling kunnen blijven verschuiven, blijft retentie belangrijk.

Niet iedereen krijgt precies dezelfde vorm van retentie. Afhankelijk van je gebit kan de orthodontist een spalk, nachtbeugel of een combinatie adviseren. Lees meer over de retentieperiode na een beugelbehandeling.

Dit artikel is gebaseerd op het LINDA.-artikel “Kom je er ooit vanaf? Vijf vragen over het spalkje in je mond”, geschreven door Tessa Hofland en gepubliceerd op 28 februari 2021. De antwoorden van orthodontist Fleur Vermeulen uit dat interview zijn in dit artikel verwerkt en aangevuld met praktische informatie van Ortho Fleur.

Wat is een spalkje achter je tanden?

Een spalkje is een dunne metalen draad die na een beugelbehandeling aan de achterkant van bepaalde voortanden wordt vastgeplakt. De draad helpt deze tanden zoveel mogelijk in de bereikte positie te houden nadat de actieve beugel is verwijderd.

Omdat de spalk achter de tanden zit, is hij aan de voorkant nauwelijks zichtbaar. Je hoeft er bovendien niet iedere dag zelf aan te denken, omdat de draad vast blijft zitten. Wel is het belangrijk om regelmatig te controleren of de spalk nog overal goed vastzit en extra aandacht te besteden aan het schoonmaken rondom de draad.

Waarom krijg je een spalk na je beugel?

Ook nadat een beugelbehandeling is afgerond, kunnen tanden blijven verschuiven. Dat geldt niet alleen voor mensen die een beugel hebben gehad: de stand van tanden kan gedurende het hele leven veranderen.

Een spalk helpt om de tanden waaraan de draad is bevestigd zoveel mogelijk op hun plaats te houden. Daarmee verklein je de kans dat de voortanden na de behandeling opnieuw van positie veranderen.

Welke vorm van retentie nodig is, verschilt per gebit. De orthodontist beoordeelt aan het einde van de behandeling welke oplossing het meest geschikt is. Lees meer over de retentieperiode na een beugelbehandeling.

Hoelang moet een spalkje blijven zitten?

Een spalkje wordt vaak langdurig gebruikt. Tanden kunnen namelijk ook jaren na een beugelbehandeling nog verschuiven en vooraf is moeilijk te voorspellen bij wie dit veel of juist weinig gebeurt.

In het oorspronkelijke interview legt orthodontist Fleur Vermeulen daarom uit dat patiënten er vaak van opkijken wanneer ze horen dat een spalk langdurig moet blijven zitten. Het idee dat tanden na een bepaalde periode vanzelf permanent op dezelfde plaats blijven staan, klopt niet voor iedereen.

Laat een spalk daarom niet op eigen initiatief verwijderen omdat je tanden al langere tijd recht staan. Bespreek met de orthodontist welke vorm van retentie voor jouw gebit op langere termijn nodig blijft.

Kun je een spalkje laten verwijderen?

Een spalkje kan worden verwijderd, maar doe dit nooit zelf. Bespreek eerst met de orthodontist waarom je de spalk wilt laten verwijderen en welke gevolgen dat kan hebben voor de retentie van je tanden.

Wanneer een vaste spalk niet langer geschikt is, kan in sommige situaties een andere vorm van retentie worden overwogen. Welke oplossing mogelijk is, hangt af van je gebit en behandeling.

Is een spalkje altijd nodig?

Niet iedereen krijgt noodzakelijk precies dezelfde vorm van retentie. In het oorspronkelijke interview vertelt Fleur dat bij sommige mensen een vaste spalk niet nodig of niet geschikt kan zijn. Het lastige is dat vooraf niet altijd te voorspellen is bij wie tanden zonder vaste retentie stabiel blijven.

Daarom adviseert de orthodontist na een beugelbehandeling een vorm van retentie die bij het gebit past. Dat kan een vaste spalk zijn, een nachtbeugel of een combinatie van beide.

Spalkje of nachtbeugel?

Een spalk zit vast achter bepaalde tanden, terwijl een nachtbeugel uitneembaar is en over een groter deel van het gebit kan vallen. Soms wordt een nachtbeugel gebruikt als aanvulling op een spalk en soms als alternatief wanneer een vaste spalk niet goed mogelijk is.

Welke keuze het beste is, verschilt per persoon. De orthodontist beoordeelt dit aan het einde van de actieve behandeling.

Wat moet je doen als je spalkje loszit?

Zit het spalkje achter je tanden los? Laat de draad zoveel mogelijk met rust en probeer hem niet zelf los te trekken, terug te buigen of vast te lijmen. Neem contact op met de orthodontiepraktijk om de spalk te laten beoordelen.

Ook wanneer maar één bevestigingspunt is losgekomen, kan de spalk op die plek zijn functie niet meer goed vervullen. Wacht daarom niet totdat je ziet dat een tand verschuift. Hoe snel tanden bewegen verschilt per persoon en is vooraf niet precies te voorspellen.

Hoe weet je of je spalkje loszit?

Een spalk kan bij één tand loskomen terwijl de rest van de draad nog gewoon vastzit. Daardoor is het soms niet meteen duidelijk dat er iets aan de hand is.

Je kunt een losse spalk bijvoorbeeld herkennen doordat:

• de draad bij één of meerdere tanden niet meer goed vast lijkt te zitten;
• een deel van de spalk beweegt of anders aanvoelt dan normaal;
• de draad uitsteekt of tegen je tong prikt;
• je een scherp randje voelt waar eerder geen scherp randje zat;
• je merkt dat een tand bij de spalk van positie lijkt te veranderen.

Twijfel je of de spalk nog goed vastzit? Ga er dan niet zelf aan trekken om dit te testen. Laat de spalk controleren door de orthodontiepraktijk.

Hoe snel kunnen tanden verschuiven als de spalk loszit?

Hoe snel tanden verschuiven nadat een spalk is losgekomen, verschilt per persoon. Bij de één blijft de tandstand langere tijd stabiel, terwijl bij een ander eerder beweging kan ontstaan. Vooraf is niet betrouwbaar te voorspellen hoe snel dat bij jou gebeurt.

Daarom is het verstandig om niet af te wachten tot een tand zichtbaar scheef gaat staan. Neem bij een losse spalk tijdig contact op. Hoe eerder duidelijk is wat er aan de hand is, hoe eerder kan worden beoordeeld of de draad opnieuw moet worden vastgezet of dat een andere oplossing nodig is.

Spalkje los: tandarts of orthodontist?

Bij een losse orthodontische spalk kun je het beste contact opnemen met de orthodontiepraktijk die je retentie begeleidt. De orthodontist kan beoordelen of de spalk opnieuw kan worden vastgezet, vervangen moet worden of dat een andere vorm van retentie nodig is.

Ben je bij Ortho Fleur behandeld en is je spalk losgekomen? Neem dan contact op met Ortho Fleur, ook wanneer je beugelbehandeling al langere tijd geleden is afgerond.

Wat als de spalk gebroken is of prikt?

Een spalk kan niet alleen loskomen van een tand, maar de draad kan ook beschadigen, verbuigen of breken. Een uitstekend gedeelte kan vervolgens tegen je tong irriteren of prikken.

Probeer een gebroken of scherpe spalk niet zelf af te knippen, te buigen, te verwijderen of met lijm vast te zetten. Neem contact op met Ortho Fleur om te bespreken wat je tijdelijk kunt doen en wanneer de spalk gecontroleerd kan worden.

Wat moet je vooral niet zelf doen?

• Trek een gedeeltelijk losse spalk niet helemaal los.
• Gebruik geen secondelijm of andere lijm om de draad zelf vast te zetten.
• Buig een uitstekende draad niet steeds heen en weer.
• Knip de spalk niet zelf af zonder overleg met de orthodontiepraktijk.
• Wacht niet totdat een tand zichtbaar verschoven is voordat je contact opneemt.

Hoe houd je een spalkje goed schoon?

Rond een vaste spalk kunnen tandplak en tandsteen zich gemakkelijker ophopen. De draad en de bevestigingspunten maken het namelijk lastiger om alle oppervlakken achter de voortanden goed te bereiken. Daarom vraagt een spalk extra aandacht tijdens het poetsen.

In het oorspronkelijke interview legt Fleur uit dat vooral tandsteen rondom de spalk regelmatig voorkomt. Goed poetsen en het reinigen tussen de tanden helpen om de spalk en het omliggende gebit schoon te houden.

Zo houd je de spalk goed schoon

• Poets zorgvuldig langs de binnenkant van de tanden en rondom de bevestigingspunten van de spalk.
• Maak ook de ruimtes tussen de tanden schoon met de hulpmiddelen die voor jouw gebit zijn geadviseerd, bijvoorbeeld ragers of tandenstokers.
• Let extra op tandplak en tandsteen rondom de draad.
• Controleer tijdens het schoonmaken meteen of de spalk nog overal goed vastzit.
• Laat tandsteen tijdens de reguliere controles bij de tandarts of mondhygiënist verwijderen.

Meer tips over mondhygiëne tijdens en na een orthodontische behandeling vind je in ons artikel over het goed schoonhouden van je gebit en beugel.

Wanneer moet een spalk worden gerepareerd of vervangen?

Een spalk hoeft niet standaard na een bepaald aantal jaren te worden vervangen. Zolang de draad intact is, goed vastzit en zijn functie kan blijven vervullen, kan hij langdurig blijven zitten.

Reparatie of vervanging kan wel nodig zijn wanneer een bevestigingspunt loslaat, de draad breekt of verbuigt, de spalk niet meer goed past of een tand ongewenst begint te verschuiven. De orthodontist beoordeelt dan of de bestaande spalk opnieuw kan worden vastgezet of dat vervanging verstandiger is.

Laat de spalk dus niet alleen controleren wanneer hij pijn doet. Ook een gedeeltelijk losgeraakte draad zonder klachten kan reden zijn om contact op te nemen.

Wat kost het repareren of vervangen van een spalk?

De kosten hangen af van wat er met de spalk aan de hand is en welke behandeling nodig is. Het opnieuw vastzetten van een bestaand gedeelte is iets anders dan het volledig vervangen van een spalk.

Ortho Fleur kan na beoordeling aangeven welke behandeling nodig is en welke kosten daarbij horen. Meer informatie over orthodontische tarieven vind je op de pagina over kosten van orthodontische behandelingen.

Hoe controleer je of je spalk nog goed zit?

Omdat een spalk jarenlang kan blijven zitten, is het verstandig om regelmatig te controleren of de draad nog overal goed is bevestigd. Dit kun je bijvoorbeeld doen tijdens het tandenpoetsen. Kijk en voel daarbij vooral of er iets anders is dan normaal, zonder aan de draad te trekken.

Let onder andere op:

• een bevestigingspunt dat los lijkt te zijn;
• een draad die beweegt, verbogen is of uitsteekt;
• een scherp randje dat je eerder niet voelde;
• een tand die ten opzichte van de andere tanden lijkt te verschuiven;
• een spalk die ineens anders aanvoelt dan je gewend bent.

In de periode na het verwijderen van de beugel wordt de retentie bij Ortho Fleur gecontroleerd. Daarna blijft het belangrijk om zelf alert te zijn op veranderingen. Lees meer over de verschillende fases van de behandeling bij onze werkwijze.

Veelgestelde vragen over spalkjes

Neem contact op met Ortho Fleur

Zit je spalkje los, is de draad gebroken of scherp, lijkt een tand te verschuiven of twijfel je of de spalk nog goed vastzit? Neem dan contact op met Ortho Fleur. Wacht bij een losse spalk niet tot je volgende reguliere controle, zodat we tijdig kunnen beoordelen wat er nodig is.

Neem contact op